Γράφει η Λαμπρινή Νάκου
Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στην εφημερίδα Καθημερινή, ο Αντρέας Κίλντλ, πρέσβης της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στην Ελλάδα μίλησε για την αξία της μελέτης των Αρχαίων Ελληνικών. Θέτει ερωτήματα που απασχολούν εδώ και δεκαετίες: σε τι ωφελεί η εκμάθηση μιας “νεκρής γλώσσας” σήμερα; Πόσο χρήσιμη είναι η γνώση των Αρχαίων Ελληνικών σε μια εποχή αυτόματων μεταφράσεων, αγγλόφωνης επικράτησης και κακής χρήσης της γλώσσας στα social media;
Θα σταθώ στη λέξη “νεκρή” και θα πω ότι δεν γίνεται η γλώσσα που γέννησε τη φιλοσοφία, τη Δημοκρατία, την επιστήμη και τη ποίηση να είναι νεκρή. Αν ήταν νεκρή, τότε νεκροί θα είμασταν και εμείς. Η Αρχαία Ελληνική γλώσσα είναι ζωντανή μέσα στις ιδέες, στον λόγο, στην ιστορία μας. Ζει στις λέξεις που χρησιμοποιούμε καθημερινά: “νους υγιής εν σώματι υγιεί” , “ευ ζην”, “άναυδος” , “Σώας τας φρένας” και πολλές άλλες. Ζει στις έννοιες που καθόρισαν τον πολιτισμό μας: ελευθερία, δημοκρατία, αλήθεια, δίκαιο, γνώθι σ΄ εαυτόν, αρετή, φρόνηση, σωφροσύνη, ευδαιμονία… Κάθε λέξη, κάθε φράση φέρει μέσα της αξίες και αρχές που χτίζουν πολιτείες και ορίζουν τον άνθρωπο ως πολίτη.
Η μελέτη της καλλιεργεί τον νου, γυμνάζει τη σκέψη και αναπτύσσει τη κριτική ικανότητα. Κάθε λέξη κάθε κλίση, κάθε φράση μας διδάσκει ακρίβεια, λογική και αξίες που δεν μαθαίνονται εύκολα αλλού.
Η γλώσσα αυτή μας συνδέει με τον πολιτισμό μας. Μέσα από τα κείμενα του Όμηρου, του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη, μαθαίνουμε να αναζητούμε την αλήθεια, να σκεφτόμαστε βαθιά και να επιχειρηματολογούμε με ακρίβεια. Δεν είναι απλώς μάθημα όπως αναφέρει ο Κίλντλ, είναι γέφυρα με το παρελθόν και οδηγός για το παρόν και το μέλλον. Είναι πηγή ταυτότητας. Μας θυμίζει ποιοι είμαστε, που πατάμε και τι μπορούμε να γίνουμε.
Λένε ότι είναι νεκρή γιατί “αρχαίος” σημαίνει παλιός. Μα η λέξη αρχαίος σημαίνει αρχή! Αρχή που ξεκινά με το άλφα και οδηγεί στο ωμέγα. Αρχή που δεν τελειώνει ποτέ, που δημιουργεί, ξαναδημιουργεί, αναζωογονεί αδιάκοπα και φωτίζει τη σκέψη και τη λογική. Επίσης το Ωμέγα δεν είναι τέλος. Είναι η ολοκλήρωση που γεννά μια νέα αρχή, ένας αέναος δημιουργικός κύκλος που ανυψώνει τον άνθρωπο μέσα στην αθανασία του.
Και στο σημείο αυτό καταλήγουμε ότι η γλώσσα αυτή δεν μπορεί να πεθάνει. Μας διδάσκει πως να ζούμε, το τρόπο που πρέπει να σκεφτόμαστε και να δημιουργούμε. Μας καθοδηγεί, μας ανελίσσει, φωτίζει τη πορεία μας, μας δίνει δύναμη να μεγαλουργούμε και να αγγίζουμε το άπειρο μέσα μας. Είναι η πηγή της ίδιας της ζωής.
Είναι η ώρα που πρέπει να επιστρέψουμε στις αρχές μας, στις ρίζες μας. Να κοιτάξουμε το Ωμέγα όχι ως τερματισμό, αλλά ως αφετηρία που δείχνει το σκοπό και το στόχο της ίδιας μας της ύπαρξης. Κάθε ολοκλήρωση, κάθε επίτευγμα δεν είναι τέλος. Είναι σκαλοπάτι που ανοίγει δρόμο για μια νέα αρχή, για μια αναγέννηση του ανθρώπου μέσα στο άπειρο. Κάθε λέξη που θεωρήθηκε “νεκρή” ξαναζεί μέσα μας, ανασαίνει, μας φωτίζει και μας ανεβάζει σε ύψη που η σκέψη μόνη της δεν μπορεί να φτάσει.
Η Αρχαία Ελληνική γλώσσα δεν είναι νεκρή. Ποτέ δεν υπήρξε νεκρή. Ζει μέσα μας, όταν σκεφτόμαστε, όταν δημιουργούμε, όταν ψάχνουμε να βρούμε το σωστό και το δίκαιο. Είναι η πηγή που τροφοδοτεί τη σκέψη μας, η δύναμη που μας βοηθάει να καταλάβουμε το κόσμο αλλά και τον ίδιο τον εαυτό μας. Η “νεκρή” γλώσσα είναι ζωντανή, πάντα εδώ, πάντα μέσα μας, για να μας θυμίζει ότι η σοφία και η δύναμη ξεκινούν από τις λέξεις και τις έννοιες που διαμόρφωσαν την ανθρωπότητα.
