Γράφει ο Μάγνητας
Με αφετηρία όσα διαδραματίστηκαν στη Βενεζουέλα, την ανοιχτή παρέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών και την απομάκρυνση ενός εκλεγμένου προέδρου, η πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών και Άμυνας δεν θεώρησε σκόπιμο να αναφερθεί σε παραβίαση εθνικής κυριαρχίας ή διεθνούς δικαίου, δεν υπήρξε καταγγελία ούτε καν προβληματισμός, αντίθετα, το γεγονός αντιμετωπίστηκε ως πολιτικό δεδομένο και αξιοποιήθηκε για να στηριχθεί η άποψη ότι η Ελλάδα οφείλει να αποδεχθεί τη «νέα πραγματικότητα» και να ευθυγραμμίσει ανάλογα τη στάση της, ακόμη και στο επίπεδο της άμυνας και του ρόλου των Ενόπλων Δυνάμεων.
Είμαστε προτεκτοράτο και μας το είπαν κατάμουτρα
Δεν πρόκειται για φήμη, ούτε για παρερμηνεία. Δεν ειπώθηκε σε παρασκήνιο ούτε διέρρευσε από «πηγές». Ειπώθηκε δημόσια, καθαρά και χωρίς καμία αμηχανία από την πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών και Άμυνας της Βουλής, Ντόρα Μπακογιάννη.
Με αφορμή τα πρόσφατα γεγονότα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού την ανοιχτή επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και την απαγωγή του εκλεγμένου προέδρου της χώρας δεν υπήρξε ούτε μια λέξη καταδίκης για παραβίαση κυριαρχίας ή διεθνούς δικαίου. Αντίθετα, το γεγονός χρησιμοποιήθηκε ως πολιτικό «μάθημα» για το πως, κατά τη λογική της, οφείλει να προσαρμοστεί η Ελλάδα στη «νέα πραγματικότητα».
Η παραδοχή ήταν αποκαλυπτική. Για δεκαετίες είπε, η Ελλάδα και η Ευρώπη ζούσαν σε μια γεωπολιτική ανεμελιά χάρη στην αμερικανική αμυντική ομπρέλα. Δεν το παρουσίασε ως πρόβλημα. Το παρουσίασε ως φυσική κατάσταση. Σαν κάτι που απλώς ισχύει και πρέπει να αποδεχθούμε.
Εδώ δεν έχουμε ανάλυση. Έχουμε ομολογία. Όχι επιβολή απ’ έξω, αλλά παραδοχή από μέσα. Μας λένε ανοιχτά ότι δεν αποφασίζουμε μόνοι μας, ότι δεν έχουμε αυτόνομη στρατηγική, ότι δεν μπορούμε χωρίς προστάτες. Και αντί αυτό να προκαλεί πολιτικό σεισμό, βαφτίζεται «ωριμότητα».
Αυτό δεν είναι ρεαλισμός. Είναι πολιτική παραίτηση.
Η επίκληση της Βενεζουέλας αποκαλύπτει το πραγματικό μήνυμα. Όταν μια επέμβαση σε εκλεγμένη κυβέρνηση παρουσιάζεται όχι ως σκάνδαλο αλλά ως παράδειγμα, το μήνυμα είναι σαφές: οι ισχυροί γράφουν τους κανόνες, η κυριαρχία είναι διακοσμητική και η βία βαφτίζεται σταθερότητα. Και εμείς οφείλουμε να προσαρμοστούμε.
Δεν πρόκειται για ψυχρή διαπίστωση. Πρόκειται για ιδεολογικό αφοπλισμό της κοινωνίας. «Αφού έτσι λειτουργεί ο κόσμος» μας λένε, «συνηθίστε το». Αυτή η λογική δεν σε προστατεύει. Σε εκπαιδεύει να σκύβεις το κεφάλι.
Ο πραγματικός ρεαλισμός λέει ότι οι συσχετισμοί είναι άνισοι, αλλά οι κοινωνίες παλεύουν. Εδώ ακούμε το αντίθετο: είμαστε αδύναμοι και αυτό δεν αλλάζει. Δεν διεκδικείς, δεν συγκρούεσαι, δεν χαράσσεις στρατηγική. Απλώς προσαρμόζεσαι. Αυτό δεν λέγεται ρεαλισμός. Λέγεται πολιτική λιποταξία.
Και όταν ένας πολιτικός δηλώνει ότι η χώρα του δεν αποφασίζει μόνη της, στην πραγματικότητα λέει στους πολίτες ότι δεν έχουν λόγο. Ότι η δημοκρατία περιορίζεται στην αποδοχή αποφάσεων που λαμβάνονται αλλού.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η στάση της αντιπολίτευσης. Δεν υπήρξε οργή, δεν υπήρξαν καταγγελίες, δεν υπήρξαν επερωτήσεις, δεν υπήρξε θεσμική αντίδραση. Σιωπή. Και αυτή η σιωπή δεν είναι ουδετερότητα. Είναι επιβεβαίωση. Όταν κάποιος δηλώνει «είμαστε προτεκτοράτο» και κανείς δεν αντιδρά, στην πράξη λέει: «σωστά τα λέει».
Εδώ βρίσκεται το πραγματικό σκάνδαλο. Όχι μόνο ότι η εξουσία μιλά για εξάρτηση χωρίς ντροπή, αλλά ότι ολόκληρο το πολιτικό σύστημα την αποδέχεται ως δεδομένο. Τότε ποιος είναι ο λόγος των εκλογών; Να εκλέγουμε απλώς τον καλύτερο διαχειριστή της υποτέλειας;
Οι πολίτες όμως, δεν είναι υπήκοοι. Αν οι πολιτικοί δηλώνουν ανίκανοι ή απρόθυμοι να υπερασπιστούν την κυριαρχία της χώρας, τότε ακυρώνουν οι ίδιοι το λόγο ύπαρξής τους. Η ευθύνη περνά στη κοινωνία. Όχι με χάος και τυφλή οργή, αλλά με έλεγχο, μνήμη, λογοδοσία και πολιτικό κόστος.
Δεν τους χρωστάμε τίποτα. Αυτοί μας χρωστάνε.
Φτάνει πια με την υποταγή. Δεν μας κυβερνούν· τους ανεχόμαστε. Και όσο ανεχόμαστε πολιτικούς που μιλούν για «προτεκτοράτα» σαν να μιλούν για τον καιρό, θα παραμένουμε θεατές στην ίδια μας τη χώρα.
Η εξουσία φοβάται μόνο έναν λαό, φοβάται την ενεργοποίηση του πολίτη που δεν αποδέχεται πια τη μοίρα του. Όχι άλλες δικαιολογίες, όχι άλλες υποκλίσεις στο όνομα του «ρεαλισμού». Ή θα ζήσουμε όρθιοι ή θα συνεχίσουμε να ζούμε στα γόνατα.
Τέτοιες δηλώσεις υποτέλειας και υποταγής, όπως αυτές της Μπακογιάννη, τις έχουμε ανεχθεί αρκετά τα τελευταία χρόνια. Θα θυμάστε βέβαια τη κρίση στα Ίμια και το «ευχαριστώ» του πρωθυπουργού Σημίτη μέσα στο Ελληνικό Κοινοβούλιο προς τον πρόεδρο των ΗΠΑ, μια στιγμή που άφησε άναυδο τον Ελληνικό λαό. Αν οι πρόγονοί μας είχαν πράξει όπως πράττουν σήμερα οι πολιτικοί, δεν θα είχε γραφτεί ποτέ η ένδοξη παγκόσμια ιστορία μας.
