Υπάρχει μεγαλύτερη ειρωνεία από το να χρηματοδοτείται μια τσιμεντένια πλατεία από το Πράσινο Ταμείο;
Η Πλατεία Πάρκου της Λαμίας αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας αντίληψης περί «ανάπτυξης» και «ανάπλασης» που φαίνεται να ξεχνά τον βασικό αποδέκτη κάθε δημόσιου έργου: τον άνθρωπο.
Οι εικόνες του πρόσφατου καύσωνα μιλούν από μόνες τους. Ενώ η θερμοκρασία του αέρα στη πόλη άγγιζε τους 40°C, οι θερμικές καταγραφές με drone αποκάλυψαν μια διαφορετική πραγματικότητα: στην επιφάνεια της Πλατείας Πάρκου καταγράφηκαν 58,4°C, στις ταράτσες της περιοχής 61,2°C, ενώ στα μεταλλικά στέγαστρα η θερμοκρασία εκτοξεύθηκε στους 70,6°C. Την ίδια στιγμή, κάτω από τη σκιά των λιγοστών δέντρων η θερμοκρασία ήταν περίπου 33,4°C, ενώ σε σκιασμένα σημεία μόλις 35,6°C. Οι αριθμοί αυτοί αναδεικνύουν πόσο σημαντικό είναι το πράσινο για το περιορισμό της θερμικής επιβάρυνσης μέσα στη πόλη.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη ειρωνεία: η μοναδική σκιά που φαίνεται να υπάρχει σήμερα στη πλατεία δεν είναι αυτή των δέντρων, αλλά η σκιά της έλλειψης διαφάνειας γύρω από τον σχεδιασμό, τις επιλογές και τη σκοπιμότητα τέτοιων παρεμβάσεων. Γιατί όταν ένα έργο που παρουσιάστηκε ως περιβαλλοντική αναβάθμιση μετατρέπει μια πλατεία σε θερμική νησίδα, οι πολίτες δικαιούνται απαντήσεις.
Το πιο εξοργιστικό όμως δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα. Είναι ότι δαπανήθηκαν σημαντικοί δημόσιοι πόροι για ένα έργο το οποίο, σύμφωνα με την άποψη πολλών κατοίκων, δεν κατάφερε να βελτιώσει αλλά αντίθετα υποβάθμισε έναν ιστορικό χώρο της πόλης.
Και η Λαμία δεν αποτελεί εξαίρεση. Είναι μια ακόμη ψηφίδα ενός μοντέλου που συναντάται σχεδόν σε ολόκληρη τη χώρα. Δήμοι παρουσιάζουν «αναπλάσεις» που συχνά αφαιρούν το φυσικό πράσινο και το αντικαθιστούν με τσιμέντο, πέτρα και μέταλλο. Το αποτέλεσμα είναι περισσότεροι βαθμοί Κελσίου, λιγότερη ποιότητα ζωής και ένας λογαριασμός που πληρώνει ο φορολογούμενος.
Οι πολίτες εύλογα αναρωτιούνται: ποιος σχεδιάζει αυτά τα έργα; Με ποια περιβαλλοντικά κριτήρια; Ποιος αξιολογεί αν το αποτέλεσμα εξυπηρετεί πραγματικά το δημόσιο συμφέρον; Και όταν δημιουργούνται ερωτήματα για το κόστος, τη χρησιμότητα ή τις διαδικασίες ανάθεσης, γιατί δεν υπάρχει απόλυτη διαφάνεια ώστε να μη μένει καμία σκιά;
Η διαφθορά δεν είναι μόνο οι υποθέσεις που φτάνουν στα δικαστήρια. Είναι και ο ελλιπής έλεγχος, η απουσία πραγματικής λογοδοσίας και η διαχρονική ατιμωρησία που επιτρέπουν να ανακυκλώνονται οι ίδιες πρακτικές. Όταν δημόσιο χρήμα ξοδεύεται χωρίς μετρήσιμο όφελος για την κοινωνία, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: τα λάθη δεν πληρώνονται, οι ευθύνες δεν αποδίδονται και η ατιμωρησία παγιώνεται ως καθεστώς.
Η χώρα δεν χρειάζεται άλλες «αναπλάσεις» για φωτογραφίες εγκαινίων. Χρειάζεται πλατείες με δέντρα, σκιά, νερό και ζωή. Χρειάζεται έργα που να σέβονται το περιβάλλον, την επιστήμη και τα χρήματα του ελληνικού λαού.
Γιατί μια πόλη δεν γίνεται σύγχρονη όταν καλύπτεται με τσιμέντο. Γίνεται σύγχρονη όταν μπορεί να προστατεύει τον άνθρωπο ακόμη και στις πιο δύσκολες ημέρες του καύσωνα.
Το δημόσιο χρήμα είναι ιερό. Και κάθε ευρώ που δαπανάται πρέπει να επιστρέφει στον πολίτη ως πραγματική αξία και όχι ως ένα ακόμη τσιμεντένιο έργο που, αντί να προσφέρει δροσιά, καταγράφει θερμοκρασίες έως και 70,6 βαθμούς Κελσίου.
Ο ουσιαστικός έλεγχος αποτελεί θεμέλιο της Δημοκρατίας και πρέπει να ξεκινά από τον Α΄ βαθμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης, εκεί όπου ο πολίτης βιώνει καθημερινά τις αποφάσεις της διοίκησης. Τα δημόσια έργα οφείλουν να υπηρετούν την ουσία, να εναρμονίζονται με το φυσικό περιβάλλον, να βελτιώνουν τη ποιότητα ζωής και να σέβονται το δημόσιο χρήμα.
Κάθε πολίτης έχει δικαίωμα να γνωρίζει που κατευθύνεται κάθε ευρώ των φόρων του, οι οποίοι έχουν ανταποδοτικό χαρακτήρα και πρέπει να επιστρέφουν στην κοινωνία μέσα από έργα πραγματικής αξίας. Μόνο με διαφάνεια, ουσιαστικό έλεγχο και λογοδοσία μπορούν να οικοδομηθούν πόλεις που υπηρετούν τον άνθρωπο και όχι τις σκοπιμότητες.
Και αυτό υποστηρίζεται από το εγκεκριμένο απο τον ΑΡ. ΠΑΓΟ 6199/4-9-2015 πρόγραμμα της ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΝΕΛΕΥΣΙΣ που το διασφαλίζει μέσα από τις ήδη υπάρχουσες επιτροπές ελέγχου σε δημόσια θέα για πλήρη διαφάνεια χωρίς σκιές.
