Γράφει ο Μάγνητας
Κάποιοι το έλεγαν χρόνια. Το φώναζαν. Το ζούσαν καθημερινά. Τώρα, έρχεται μια ψυχρή, αμείλικτη μελέτη από το LSE να το επιβεβαιώσει: η Ελλάδα δεν υποχώρησε απλώς. Την υποχώρηση τη κατασκεύασαν. Την υπέγραψαν. Τη νομιμοποίησαν.
Τα μνημόνια δεν ήταν “μεταρρυθμίσεις”. Ήταν η χειρουργική αφαίρεση της παραγωγικής βάσης μιας χώρας. Το ξερίζωμα της βιομηχανίας, της τεχνολογίας, της καινοτομίας. Ήταν ένα συμβόλαιο που μετέτρεψε την Ελλάδα σε οικονομία φθηνής φιλοξενίας, σε “εξυπηρετητή” της Ευρώπης, σε μια χώρα που παράγει καφέδες αντί για μέλλον.
Και τώρα οι αριθμοί εκθέτουν αυτό που οι κυβερνήσεις έκρυβαν κάτω από χαμόγελα και “success story”.
Η παραγωγικότητα έπεσε 16% από το 2009 ως το 2024.
Την ίδια ώρα που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες αυξανόταν, εδώ κατέρρεε, μαζί με τα δικαιώματα και τους μισθούς.
Οι πραγματικοί μισθοί έπεσαν 26%–35%.
Σε ορισμένους τουριστικούς κλάδους 60%.
Είναι πτώση μισθών Λατινικής Αμερικής δεκαετίας ’80. Και τη βάφτισαν “προσαρμογή”.
Και το χειρότερο; Η μελέτη αποκαλύπτει κάτι που κανείς επίσημος δεν τολμούσε να αγγίξει:
το ένα τρίτο της συνολικής πτώσης της παραγωγικότητας οφείλεται στη μετακίνηση της εργασίας στο τουρισμό και την εστίαση.
Με άλλα λόγια: το μνημονιακό μοντέλο που έσπρωξε την Ελλάδα προς τον τουρισμό, μας έριξε πίσω δεκαετίες.
Η “βαριά βιομηχανία” της χώρας αποδείχθηκε βαρίδι.
Παράλληλα, εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας σε μεταποίηση, υψηλή τεχνολογία, έρευνα και βιομηχανία εξαφανίστηκαν. Δεν ήταν κόστος της κρίσης. Ήταν συνειδητή πολιτική επιλογή: μια χώρα χωρίς βιομηχανία δεν διαπραγματεύεται. Υπακούει.
Έτσι δημιουργήθηκε η σημερινή ελληνική δυστοπία δύο ταχυτήτων:
– από τη μια, ένας τεράστιος, διογκωμένος τομέας τουρισμού/εστίασης που βασίζεται σε φθηνά χέρια, σε μερική απασχόληση, σε εποχικότητα, σε ανασφάλιστη εργασία.
– από την άλλη, οι παραγωγικοί κλάδοι που ρημάζουν, που δεν βρίσκουν προσωπικό, που έχουν πετσοκομμένες επενδύσεις, που πεθαίνουν σιωπηλά.
Ο τουρισμός έγινε ο μεγάλος χωνευτήρας της ανεργίας. Και για να δουλέψει αυτό το τέρας σκόπιμα άφησαν τη χώρα να διαλυθεί χωρίς να πουν κουβέντα. Ξεπούλησαν μισθούς, ωράρια, προοπτικές. Λιώσανε ολόκληρη γενιά για 700 ευρώ το μήνα και 12 ώρες όρθιο. Αυτό δεν λέγεται ανάπτυξη· λέγεται λεηλασία ζωών.
Και η μεγάλη τραγωδία είναι η νεολαία.
Απασχόληση στο τουρισμό και την εστίαση +87% από το 2009 μέχρι το 2023.
Μισθοί; Κολλημένοι ή μειωμένοι.
Συνθήκες; Συχνά εξευτελιστικές.
Και μέσα σε αυτό η Ελλάδα έχει πλέον το 86% των νέων “υπερκαταρτισμένους”. Δηλαδή, πτυχιούχους που δουλεύουν σερβιτόροι, μεταπτυχιακούς πίσω από πάσο, νέους με προσόντα που καταλήγουν αντικαταστάσιμη εργατική δύναμη οκτάμηνης σεζόν.
Αυτή δεν είναι ανάπτυξη.
Είναι κοινωνικό σαμποτάζ.
Από τη στιγμή που υπογράφηκαν οι μνημονιακές συμβάσεις, η χώρα οδηγήθηκε σε ένα και μόνο μονοπάτι:
χαμηλοί μισθοί, ελαστικές σχέσεις, τουριστική μονοκαλλιέργεια, εξάρτηση από ξένο κεφάλαιο και ξένη ζήτηση.
Κάθε κυβέρνηση που ακολούθησε συνέχισε το ίδιο μοτίβο, γιατί—ας μη γελιόμαστε—το μνημονιακό μοντέλο δεν ήταν πρόσκαιρο. Ήταν σχέδιο αναδιάρθρωσης οικονομίας και κοινωνίας.
Και σήμερα, η έρευνα απλώς αποδεικνύει το αυτονόητο:
όταν πριονίζεις τη βιομηχανία σου, όταν υποτιμάς την εργασία, όταν θυσιάζεις την καινοτομία και τη γνώση για να έχεις “φθηνή Ελλάδα”, το αποτέλεσμα δεν είναι ανάπτυξη.
Είναι βουβή χρεοκοπία διαρκείας.
Το ερώτημα δεν είναι τι φταίει.
Το ξέρουμε. Το ζούμε.
Το ερώτημα είναι: πόσο ακόμη θα αποδεχόμαστε την Ελλάδα-σερβιτόρο;
Γιατί όσο η χώρα παραμένει οικονομία καφέδων και AirBnB, τόσο θα βυθίζεται.
Όχι επειδή “δεν μπορεί”.
Αλλά επειδή κάποιοι φρόντισαν να μη μπορεί.
